بازار مسکن در استانهای شمالی کشور طی سالهای اخیر با کاهش ساختوساز و افت معاملات مواجه شده است. در چنین شرایطی، بسیاری از مالکان و سازندگان بهدنبال راهکارهایی هستند که بدون افزایش چشمگیر هزینه ساخت، ریسک خواب سرمایه را کاهش دهند.
یکی از گزینههایی که در سالهای اخیر بیشتر مطرح شده، هوشمندسازی خانه و ویلا است. اما سؤال اصلی اینجاست:
آیا در شرایط رکود، هوشمندسازی یک تصمیم اقتصادی محسوب میشود یا صرفاً هزینهای اضافی است؟
وضعیت بازار مسکن در شمال ایران
در شهرهایی مانند ساری، قائمشهر، بابل، بابلسر، سرخرود، محمودآباد، نکا و بهشهر، سهم قابل توجهی از املاک به ویلاها و واحدهای غیر دائمی اختصاص دارد.
این ویژگی باعث میشود عوامل زیر اهمیت بیشتری پیدا کنند:
- هزینه نگهداری ملک در زمان عدم استفاده
- امنیت در دورههای خالی بودن ساختمان
- جذابیت ملک هنگام عرضه به بازار فروش یا اجاره
در بازار راکد، همین عوامل میتوانند تفاوت بین فروش موفق و رکود طولانیمدت را رقم بزنند.
هوشمندسازی از نگاه اقتصادی:
۱.تاثیر بر سرعت فروش ملک
بررسی پروژههای اجراشده در شمال کشور نشان میدهد واحدهایی که به سطح مشخصی از هوشمندسازی مجهز هستند، معمولاً زمان کمتری برای فروش یا اجاره نیاز دارند.
علت اصلی، ایجاد تمایز در بازاری است که بسیاری از واحدها از نظر متریال و طراحی شباهت زیادی به یکدیگر دارند.
۲. کنترل هزینههای بهرهبرداری
در خانههای هوشمند، مدیریت روشنایی، سرمایش و گرمایش بهصورت هدفمند انجام میشود.
در اقلیم مرطوب شمال، این موضوع میتواند به موارد زیر کمک کند:
- کاهش مصرف انرژی
- جلوگیری از استهلاک زودهنگام تجهیزات
- کنترل رطوبت و تهویه در زمان عدم حضور
این مزایا برای مالکان ویلاهای فصلی در مناطق ساحلی اهمیت بیشتری دارد.
۳. کاهش ریسک خسارت در خانههای خالی
سیستمهای هوشمند امکان نظارت از راه دور، هشدار نشت آب، قطع برق یا ورود غیرمجاز را فراهم میکنند.
در شرایطی که ملک برای مدت طولانی خالی است، این قابلیتها میتوانند از خسارتهایی جلوگیری کنند که هزینه آنها بهمراتب بیشتر از هزینه هوشمندسازی است.
نسبت هزینه به ارزش افزوده
در بسیاری از پروژههای مسکونی شمال کشور، هزینه هوشمندسازی معمولاً در بازه ۲ تا ۴ درصد از هزینه ساخت قرار میگیرد.
در مقابل، این اقدام میتواند:
- جذابیت ملک برای خریدار را افزایش دهد
- امکان قیمتگذاری رقابتیتری ایجاد کند
- فروش یا اجاره ملک را تسریع کند
به همین دلیل، در برخی پروژهها هوشمندسازی بهعنوان ابزار مدیریت ریسک در رکود در نظر گرفته میشود، نه صرفاً یک امکان لوکس.
آیا هوشمندسازی برای همه پروژهها مناسب است؟
پاسخ کوتاه: خیر
هوشمندسازی زمانی توجیه اقتصادی دارد که:
- متناسب با نوع کاربری ملک طراحی شود
- از تجهیزات متعادل و غیر اغراقآمیز استفاده شود
- هدف آن افزایش کارایی و کاهش هزینههای جانبی باشد، نه صرفاً نمایش ظاهری
در پروژههای کوچک یا واحدهایی با بازار هدف کاملاً اقتصادی، اجرای حداقلی و هدفمند معمولاً نتیجه بهتری دارد.
جمعبندی
در شرایط رکود مسکن، تصمیمهای موفق معمولاً آنهایی هستند که هزینه محدود ولی اثر بلندمدت دارند.
هوشمندسازی خانه، اگر بهدرستی طراحی و اجرا شود، میتواند:
- ریسک نگهداری ملک را کاهش دهد
- تمایز ایجاد کند
- و در نهایت، نقدشوندگی سرمایه را بهبود ببخشد
بهویژه در بازار خاص شمال کشور، این رویکرد بیش از آنکه یک انتخاب لوکس باشد، میتواند یک تصمیم مدیریتی منطقی تلقی شود.
